Vanochtend met de bus naar Murxia. Naar de kerk van de Maagd van de Boot; A Virxin da Barca. Was daar om tien uur en was de eerste mens op aarde. Geen autobussen, geen touristen. Daar was veel zout water als je begrijpt wat ik bedoel.

Het was het echte einde van mijn camino, dacht ik. Maar er komt een epiloog. Wilde weg en naar huis. Echter, kwam Hans en Ursula uit Oostenrijk tegen die ik al vaak ontmoet heb. Zijn caminovrienden. Deed mijn jas uit en liet Ursula zien wat ik droeg: het gewassen smetteloos witte overhemd met de manchetknopen van Sint Jacobus.

Ze vroegen hoe lang ik aan zee geweest was. Ik vertelde dat ik een half uur het zitten zennen op het uiterste puntje. Ursula kent me inmiddels wel een tijdje en zei zonder omhaal van woorden dat een half uur veel te weinig is aan het eind van bijna 1000 kilometer. Ze hadden eten bij zich en gingen uitgebreid aan zee picknicken en nodigden me uit. Ben even het stadje ingegaan en heb een poeziebundel met gedichten in Galego gekocht. Voor Nina, voor de klanken van het Galego die zo veel zachter zijn dan het harde Castilliaans. Het verschil tussen de harde Utrecht- g en de zachte g van Nina uit Nijmegen. Virgen of Virxen maakt veel uit als je bidt.

Heb lekkere dingen gekocht zoals empanada, een bocadillo met kaas en omdat het ook vakantie is nu met twee vrienden drie gebakjes. We hebben lang gesproken met elkaar. Ook over het telefoongesprek met Nina. Kreeg een veer van Ursula omdat het zwoegen nu voorbij is en het leven licht wordt. Hou van jezelf Joop was mijn conclusie die ochtend en ik heb ze dat durven vertellen. Heel rustig. Hebben we daarna heerlijk gepicknickt met de gebakjes toe.

De zee, de zee. Hier is de zee de zee zoals je de zee denkt. De golven zijn dagen onderweg geweest - de Atlantische Oceaan lang - en komen de rotsen tegemoet. De rotsen wijken niet en de zee bruist en golft en klost en spuit er tegenaan. De golven hebben de Virxen da Barca in een stenen boot gebracht. Het roer ligt er, het zeil. In de vorm van de rotsen. En onderdoor het gewicht om de boot stabiel te houden kun je kruipen. Als je dat negen keer doet is je rheumatiek echt weg.

Op 8 september komen elk jaar tienduizenden mensen naar haar toe om hun Maria weer de kerk rond te dragen. Virxen da Barca. Zo heet ze echt, heb het nog even gevraagd aan een visser hier in het cafe. Als je daarover begint dan gaan hun ogen glimmen. Ze kwam om Jacobus te helpen toen hij vroeg om assistentie. Op de golven, de robuuste golven, is ze gekomen zonder aarzelen. Als je echt om hulp vraagt, komt die hulp.

Virxen da Barca in Murxia. Ik kom bij je terug, ooit, maar dan met mijn hele gezin. Samen. Dank je wel voor alle hulp onderweg.

De camino is nu gedaan. Ik ga morgen naar A Coruna met de bus en dan naar Santander. Nog een beetje aarzelend onderweg naar huis. Niet te snel. Ga misschien nog twee dagen tonijn vissen met Luis in Santander. Misschien ook niet. Denk dat ik met de trein naar huis ga. Langzamer dan vliegen. Een meeuw hoort ook niet in een vliegtuig.

Als ik in in Utrecht ben ga ik eerst naar de Jacobikerk. Vandaar zal ik lopend naar huis gaan. De laaste zes, zeven kilomer langs de Kromme Rijn, tot Bunnik en dan naar Zeist. Het pad dat ik zo vaak liep om voor de vierdaagse te trainen. Dan zit mijn veertigdaagse erop. En dan lopend de Kroostweg in. Lopend kom ik naar Marie, naar Eva, Naar Dirk, naar Nina. Naar thuis. Naar mijn lief en naar mijn kinderen, naar mijn gezin en naar mezelf.

Buen camino!

Joop